Niets zo dorstlessend als een glas heerlijk helder kraanwater. Zeker in de zomer kan ik daar echt naar smachten. Water en thee zijn sowieso mijn lievelingsdranken. Deze ontboezeming leidde op een feestje eens tot een heuse watertest. Mijn goede vriendin Priscilla kon niet geloven dat ik écht voor mijn lol uit de kraan dronk. Zij zag dat meer als afwas- of kookwater, niet iets om je glas blij mee te vullen. Een proef kon natuurlijk niet uitblijven en dus vond de geblinddoekte ‘kraanwater versus fleswater’ test plaats. De uitslag: ze proefde, net als ik, geen verschil.

Toch zal het ene watertje qua samenstelling anders zijn dan het andere. Ik ben op zoek gegaan naar wat water voor het lichaam doet en wat er in zit. Ook heb ik uitgezocht hoe en óf de waterkwaliteit gewaarborgd kan worden in een tijd waarbij zelfs in regenwater plastic deeltjes worden aangetroffen.

Oud Water

Het water op aarde, letterlijk elke druppel, bestaat al miljarden jaren. Het wordt niet meer of minder. De ene keer is een waterdruppel een stukje oceaan, de andere keer is het grondwater, dan weer is dezelfde druppel mijn douchewater. Het verdampt, valt weer op aarde als regen of sneeuw, trekt in de aarde als grondwater, wordt door boomwortels opgezogen, verdampt weer, wordt neerslag dat in de rivier valt en voilà, nu wordt die druppel opeens drinkwater.

Het vocht in mijn lichaam bestaat dus niet pas vanaf mijn geboorte, maar al sinds fossielenheugenis. ‘Mijn’ water heeft zeker al eens in een dinosaurus gezeten, op de Mount Everest gelegen, is uitgespuwd door een walvis en uitgeplast door een grote beroemdheid zoals Albert Einstein of -liever- Matthew Mcconaughey;). Mocht iemand mij ooit niet avontuurlijk noemen, dan zal ik hier nog eens aan denken.

Hoofd boven water

Water is essentieel voor al het leven op de aardbol. In het menselijk lichaam is het vocht zeer aanwezig. Een vrouw bestaat voor ongeveer 50% uit water, een man voor ongeveer 65%. Het lichaam van een baby bevat zelfs nóg meer, wel 75%-80%.

Water dóet

Het vele water in het lichaam is niet zomaar aan het ronddobberen, het is reuzedruk met belangrijke taken. Water zorgt voor warmteregulatie, het oplossen en transporteren van voedingsstoffen in het bloed en voor het afvoeren van afvalstoffen (gemiddeld 30 gram ureum/pisstof per dag). Water heeft voor het lichaam dus een beschermende, voedende en zuiverende werking. Het drinken van veel water, zou ook nog eens rimpels doen verminderen. Dit is echter niet wetenschappelijk bewezen. Wel zuivert water de huid, net zoals water alle andere organen zuivert.

Negatieve calorieën

Water kan ik geheel blij naar binnen gieten zonder eventuele zorgen om calorieën. In water zitten namelijk geen calorieën, terwijl het lopen naar een glas en naar de kraan, het vullen van het glas en het drinken zelf, wel calorieën kósten. Daarbij gaat water in het lichaam hard aan het werk waardoor er nog meer calorieën worden verbrand. Kortom, water tot je nemen, laat je calorieën afnemen. Prettige bijkomstigheid.

water blog drinkwater

Water pimpen

Er zijn dus veel goede redenen om vaak water te drinken. Al ken ik mensen die zeggen dat ze water ‘niet weg’ krijgen. Sommige worden er zelfs misselijk van. Water is inderdaad redelijk smaakloos maar kan gedurende de dag natuurlijk wat gepimpt worden.

Kies bij de lunch bijvoorbeeld voor water met wat citroensap of een schijfje sinaasappel (door de vitamine C, neem je meteen het ijzer uit je maaltijd beter op). Voor je tanden is het niet goed om de hele dag citrus- of fruitwater te drinken. Andere opties zijn: plakjes radijs, stukjes komkommer of paprika aan het water toevoegen. Theeliefhebbers kunnen kiezen voor variëteit aan smaken, zoals: verse munt, gember, groene of een minder aanwezige smaak ‘witte thee´.

Vochttekort

Het lichaam kan maar maximaal drie dagen zonder water. Bij een dreigend vochttekort schiet het lichaam daarom al snel in de paniekstand. Symptomen die een vochttekort aangeven, zijn: dorst, hoofdpijn, misselijkheid, obstipatie, donkergele urine, spierkramp, duizeligheid (de bloeddruk neemt af). Een vochttekort van 10% geeft al ernstige stoornissen zoals flauwvallen en shock. Een tekort vanaf 20% leidt tot de dood. Heftig snel eigenlijk.

Iedereen raakt elke dag een belangrijk deel van het lichaamsvocht kwijt d.m.v.:

  • Plassen: gemiddeld 1500 ml per dag
  • Zweten: gemiddeld  500 ml per dag
  • Uitademing via de longen: gemiddeld 400 ml
  • Via de darmen: gemiddeld 100 ml in feces

Gemiddeld raakt het lichaam dus 2,5 liter water per dag kwijt. Om dit aan te vullen, zal er weer zo’n 2,5 liter vocht moeten worden aangevoerd.  Per persoon kan dit wel wát verschillen. Het ligt natuurlijk ook aan de inspanning die je levert op een dag. Jonge kinderen verliezen sneller vocht en warmte omdat zij een ongunstige verhouding hebben tussen het lichaamsoppervlak en inhoud. Bij ouderen wordt de huid dunner waardoor ze gemakkelijker vocht verliezen en ze hebben een minder sterke dorstprikkel. Minstens 2 liter vocht per dag innemen is voor de ‘waterbalans’ in een volwassen lichaam wel aan te raden. Bij kinderen is de gemiddelde vochtvraag af te stemmen op het gewicht: 1 liter water voor de 1e 10 kilo lichaamsgewicht + 50 ml voor elke kilo daarboven.

Waterinname kan op de volgende manieren:

  • Drinken: water, koffie, thee etc. Gemiddeld 1500 ml per dag)
  • Vaste voedingsmiddelen: gemiddeld 600 ml per dag
  • Via verbrandingsprocessen bij de stofwisseling: gemiddeld 400 ml per dag

Fijn dat ik die 2,5 liter vocht dus niet allemaal hoef te drinken. Dat vind ik persoonlijk onhaalbaar. In alle voedingsmiddelen (behalve suiker en zout) zit gelukkig ook water. In een droge volkorenbeschuit zit wel 7% water! Een witte boterham heeft zelfs 40% water in zich. In groente en fruit nog veel meer. Gekookte broccoli bestaat voor bijna 90% uit water, een banaan voor ruim 75%. Onbewust krijgt het lichaam zo toch veel vocht binnen. Het verklaart ook dat mijn dochter die werkelijk zó weinig drinkt, toch de hele dag door moet plassen. Opluchting, want ik vreesde bij haar – ondanks het plassen – toch vaak voor een vochttekort.

Katerwater

Een kater heeft verschillende oorzaken, die gerelateerd zijn aan de effecten van alcohol. De belangrijkste is uitdroging. De productie van urine neemt toe doordat alcohol de aanmaak van het antidiuretisch hormoon tegenwerkt. Hierdoor raakt het lichaam uitgedroogd met het typische verschijnsel van hoofdpijn tot gevolg.

Het afbraakproces van alcohol kan niet versneld of vertraagd worden. Het is wel mogelijk om de symptomen van een kater te verminderen door veel (niet cafeïne houdende) drank te drinken. Het eten van iets sterk gezouten verbetert de vochtbalans. Zout houdt vocht vast, wat belangrijk is omdat alcohol het tegenovergestelde doet.

Het is mogelijk om een teveel aan water in te nemen. Dit leidt dan tot watervergiftiging. In een korte tijd 10 liter water opslurpen is dodelijk. De nieren kunnen de snelle verwerking niet aan en dus het zoutgehalte niet meer controleren waardoor het bloed te erg verwatert.

water blog drinkwater

Bronwater versus mineraalwater

Flessenwater kan bronwater of mineraalwater zijn.

Bronwater: dit welt uit de bodem op. Het is betrekkelijk zuiver en bevat weinig zouten (mineralen). Indien dit water in flessen verkocht wordt, moet het aan de normen van de NWVA (Nederlandse voedsel en waren autoriteit) voldoen. In een glas van 200 gram bronwater zit gemiddeld: 40 mg natrium, 4 mg kalium, 20 mg calcium, 4 mg magnesium, 0,02 mg zink

Mineraalwater: deze naam krijgt bron- of grondwater als het bepaalde gassen en zouten bevat. Ze geven smaak aan water. Mineraalwater dat in flessen wordt verkocht, hoeft niet te voldoen aan strenge normen. Enkele soorten bevatten zoveel mineralen, dat ze niet voor dagelijks gezond gebruik geschikt zijn.

Natuurlijk mineraalwater dient bij de bron te worden gebotteld, bronwater mag elders worden gebotteld.

Leuk weetje

Kraanwater -wat als enige water moet voldoen aan de strenge kwaliteitseisen van de drinkwaterwet – mag niet gebotteld worden aangezien water eigenlijk niet ‘houdbaar’ is. De kwaliteit waaraan kraanwater moet voldoen, is dan niet meer te garanderen. Vanuit een fles is het niet meer ‘vers’, zoals uit de kraan wel het geval is. Vanwege deze strenge kwaliteitseisen, heeft Nederland het schoonste kraanwater van de wereld!

Waterzuivering

Levering van drinkwater via een leidingnetwerk kent men in Nederland sinds 1853. Tegenwoordig is 60% van het drinkwater grondwater, 1% duinwater en 39% rivierwater. Rivierwater is meestal verontreinigd: het bevat veel calcium- en magnesiumzouten (hard water) en soms ijzerzouten die aan het water een bruine kleur geven.

In de Waterleidingwet is vastgelegd dat waterzuiveringsbedrijven in heel Nederland betrouwbaar drinkwater moeten leveren. Het water mag dus geen eigenschappen hebben die slecht zijn voor de gezondheid. O.a. fluor, lood, chloor en nitraat mogen niet of in zeer beperkte mate in het drinkwater zitten. Van 1946-1976 werd nog fluor aan het drinkwater toegevoegd om tandbederf onder de bevolking tegen te gaan. Dat is gestopt omdat het ongezonde gezondheidseffecten kan hebben.

De belangrijkste zuiveringsmethoden van drinkwater zijn:

  • beluchting, om het zuurstofgehalte van het water te verhogen en opgelost ijzer en mangaan te laten uitvlokken en neerslaan
  • snelle en langzame zandfiltratie
  • coagulatie, flocculatie en sedimentatie voor het verwijderen van zeer kleine zwevende deeltjes
  • actieve koolfiltratie
  • membraanfiltratie: het onder hoge druk verwijderen van bacteriën, virussen en zouten.
  • desinfectie door behandeling met ozon, UV-licht. In andere landen soms ook door chloor. In Nederland mag dit niet meer sinds 2005.

Daarnaast kunnen nog andere behandelingen worden uitgevoerd die niet zijn gericht op zuivering, zoals ontharding of PH-correctie.

Alarmerend

Sinds de techniek in staat is om stoffen in kleine concentraties te meten, komt aan het licht dat er medicijnresten in oppervlaktewater en drinkwater zitten. Pijnstillers (voornamelijk uit aspirine), hormonen en antidepressiva worden aangetroffen. Deze komen daarin via o.a. de urine van vrouwen die de anticonceptiepil slikken en van mensen die medicijnen nemen. Drinkwaterzuiveringsbedrijven zetten vaak nieuwe, kostbare technieken in om medicijnresten zoveel mogelijk te verwijderen. Geheel verwijderen lukt helaas niet.

Op dit moment wordt gezegd dat de concentraties geneesmiddelenrestanten in het drinkwater en oppervlaktewater niet schadelijk zijn voor de volksgezondheid. Toch geeft het RIVM in een onderzoeksrapport aan dat er bij vissen weefselschade en geslachtsverandering plaatsvindt door resten van pijnstillers en anticonceptiemiddelen in oppervlaktewater. Dit klinkt voor mij toch wel verontrustend.

Het kabinet stelt in 2007 al een pakket aan beleidsmaatregelen voor. Voorbeelden zijn het beperken van geneesmiddelgebruik, het inzamelen en vernietigen van ongebruikte medicijnen en het ontwikkelen van geneesmiddelen die beter worden opgenomen in het lichaam en makkelijker worden afgebroken in milieu. Voor de toekomst blijft de drinkwaterkwaliteit een aandachtspunt van het kabinet, ook vanwege de verwachte toename van medicijngebruik door de vergrijzing.

Plastic not so fantastic

Ook plastic komt in drinkwater voor. Microplastics belanden daar o.a. door het wassen van kleding in de wasmachine. Ze komen via (grond)water in andere zaken terecht. Microplastics zijn al teruggevonden in honing, melk en het bloed van mensen. Deze plastics poep je meestal weer uit. Gevaarlijker kan het zijn als de deeltjes nog kleiner zijn, zoals nanoplastics. Deze kunnen namelijk de celmembranen passeren. Over de gezondheidsschade hiervan valt niets met zekerheid te zeggen. Er is nauwelijks onderzoek naar gedaan. Bovendien zijn er pas net methoden beschikbaar om nanoplastics te detecteren.

Giflozingen

Een ander alarmerend punt is dat het rivierwater soms wordt verontreinigd door lozingen van de industrie. Dat komt niet altijd meteen aan het licht en bedrijven zetten daarbij economische belangen voor volksgezondheidsbelangen. Een goed voorbeeld is het bedrijf Chemours in Dordrecht, die de stof GenX loost. Eerder loosde ze de kankerverwekkende stof PFOA. De vervanger GenX is mogelijk ook kankerverwekkend voor de lever. Dat zo’n nare stof zich razendsnel door het water verspreid, blijkt wel uit onderzoek van Het Algemeen dagblad. Ze namen watermonsters in zes plaatsen in Zuid-Holland. Op ál die plekken zit GenX in het drinkwater blijkt uit een analyse die de krant liet doen door wetenschappers van de Vrije Universiteit. Het gehalte is niet gevaarlijk maar dat het er überhaupt inzit, is geen prettig idee. Zelf woon ik in Rotterdam en daar is het dus ook aangetroffen.

Ik heb waterbedrijf Evides, die het drinkwater in mijn regio zuivert, gebeld en vragen gesteld hierover: wat doen jullie aan de hormonen, plastics, medicijnen en GenX in het water?

Ten eerste is Evides heel open eerlijk over de aanwezigheid van deze stoffen. Ze detecteren deze allemaal, inclusief nanoplastics. Op dit moment past Evides geen nieuwe technieken toe om dit er allemaal uit te krijgen omdat ze voor al deze stoffen ruim binnen de gestelde grenswaardes voor drinkwater blijven. Bijvoorbeeld: de grenswaarde voor GenX in drinkwater is 150 nanogram per liter. Evides zuivert het water zo, dat er 5 tot 6 nanogram per liter in het drinkwater zit. Ruim onder de norm dus. Natuurlijk wel vervelend dat het überhaupt in het water zit, zo vind ook Evides. Wat er niet in zit, hoeft er ook niet uit gehaald te worden. Mijns inziens mogen er veel strengere regels en toezicht komen voor de industrie.

Filters

Er zijn speciale filters en filterkannen te koop. Deze zeven voornamelijk stoffen eruit die in het drinkwater komen op de weg van het zuiveringsbedrijf naar de consument. Metalen als lood en koper die kunnen worden afgegeven door de leidingen in huis. De filters verminderen ook de carbonaathardheid (calcium- en magnesiumionen). Sommige leveranciers zeggen dat hormonen en medicijnen ook verder gereduceerd worden. Echter, dat kan alleen als omgekeerde osmose wordt toegepast. Een andere techniek werkt daar niet voor.

water blog drinkwater

Zuinig zijn op water

Eén op de drie (!) mensen in de wereld leeft in een gebied met te weinig water of goede waterzuiveringstechnologieën. In 2025, best snel, zullen zo’n 5 miljard mensen te maken krijgen met watertekorten. Alternatieve waterbronnen moeten worden aangeboord, zoals het soms moeilijk bereikbare brakke grondwater of het zoute zeewater moet ontzout worden. Nadeel is dat het grondwaterpeil zal zakken en de aarde steeds meer zal verzilten.

Efficiënter omgaan met watervoorraden is eigenlijk het beste alternatief. Waterhergebruik als de norm. Voor de burger en vooral voor de industrie. Industrieel afvalwater (voor de productie van een broek+shirt is al 10.000 liter water nodig), en huishoudelijk afvalwater, wordt meestal na eenmalig gebruik op het oppervlaktewater geloosd. Dit water kan, na een gedeeltelijke zuivering, voor andere doeleinden hergebruikt worden, in landbouw, recreatie of industrie. Dit vereist wel nieuwe, innovatieve waterzuiveringstechnologieën maar vooral een andere manier van denken, waarbij water wordt gezien als een waardevol herbruikbaar product in plaats van een wegwerpartikel. En daar kan ik zelf ook aan bijdragen, fijn!

Conclusie voor mij

Verrassend veel nieuws ben ik te weten gekomen over (drink)water. Ook minder leuke zaken. Mijn term ‘heerlijk helder kraanwater’ gaat niet helemaal meer op. Toch zal ik kraanwater blijven drinken. Slechte stoffen zitten inmiddels overal. Ook op de plekken van flessenwater. Kraanwater wordt in elk geval nog het meest uitvoerig getest en in de gaten gehouden. Dat geldt niet voor mineraalwater en ook in mindere mate voor bronwater. Dat het water op aarde relatief steeds slechter van kwaliteit wordt, is allemaal door toedoen van de mens. Ik wil mijzelf daarom tot doel stellen om zo goed mogelijk met water om te gaan. Juist in wat ´bredere´ zin. Ik wil nog meer plastic laten recyclen, minder en bewuster kleding kopen en overgebleven medicijnen zeker naar de apotheek te brengen. Daarnaast zal ik zeker wel blijven genieten van heerlijk dorstlessend water. Want, hoe luxe is het, dat het in Nederland gewoon uit de kraan stroomt.

Vaste volgers weten het, een lekker recept met water kan natuurlijk niet uitblijven. Hierbij het recept voor verkoelende: ‘gazpacho van watermeloen’.

Voor meer blogs, leuke weetjes en recepten, volg mij op Facebook en Instagram.

Alvast een voorproefje? Lees hier mijn blog over zeewier.

*Wat ik in mijn blogs beschrijf is de zoektocht en de keuzes die ik persoonlijk maak in voedselland. Het hoeft natuurlijk niet voor iedereen de beste keus te zijn. Haal eruit wat jij wilt!*

-With lof-

Marloes

Bronnen

Wikipedia

https://link.springer.com/article/10.1007/s41193-016-0129-8

https://books.google.nl/books?hl=nl&lr=lang_nl&id=Q72aBAAAQBAJ&oi=fnd&pg=PA7&dq=belang+van+water+in+lichaam&ots=UzM3Fb8yHc&sig=WZwF0uEXVxVVo6ySJrnQO1IXxrg#v=onepage&q=belang%20van%20water%20in%20lichaam&f=false

file:///C:/Users/marlo/AppData/Local/Microsoft/Windows/INetCache/IE/OZV5BD0G/edepotlink_t525e8b04_001.pdf

https://www.paleo.nl/signalen-dat-je-lichaam-meer-vocht-nodig-heeft/

https://www.eerstehulpwiki.nl/wiki/index.php/Uitdroging

http://www.ouders.nl

http://www.water.nl

http://rivm.openrepository.com/rivm/handle/10029/16416

https://rivm.openrepository.com/rivm/handle/10029/608988

Het boek: dit is een goede gids

http://www.brita.nl

http://www.ivorenkruis.nl

http://www.vewin.nl/standpunten/paginas/Effect_industrile_lozingen_op_de_drinkwatervoorziening_132.aspx