Ik zie er op toe dat mijn kinderen dagelijks genoeg melk binnen krijgen. ‘Melk is goed voor elk’, zit diepgeworteld. Toch kom ik tegenstrijdige slogans tegen: ‘melk de witte motor’ en ‘melk de witte sloper’. Wie moet ik geloven?

Het klopt dat wij de enigen op aarde zijn, die na de babytijd nog melk drinken en dan ook nog van een ander diersoort. Desondanks zegt mijn gevoel dat melk goed voor je is. Als ik op onderzoek uit ga, kom ik erachter wie dat idee in mijn brein heeft geplant: de campagnes van ‘melk de witte motor’. Eind jaren ’50 hebben de boeren het zwaar, er gaat te weinig zuivel over de toonbank. Gevolg, een enorm overschot, de zogenaamde melkplas. De overheid wordt ingeschakeld en zet de beste reclamebureaus hierop, want de melkplas kan wel eens een goudmijn zijn voor de sector. Dat zou het ministerie van Landbouw veel subsidiegeld schelen.

Met grote campagnes wordt dagelijks het calciumrijke goedje gepromoot. Ieder kind moet minstens drie glazen per dag drinken voor de gezondheid. Toch heeft de campagne niets met het promoten van gezondheid of sterkte botten te maken, het is bedoeld om de melksector een boost te geven. Nog steeds gaat het om geld verdienen. De zuivelsector is een echte industrie.

Gezond

Vraag blijft, is melk gezond? Het merendeel van de mensen op deze aardbol kan niet tegen melk. De mens lijkt van nature lactose (= melksuiker) intolerant te zijn. Europeanen zijn zo geëvolueerd dat ze er beter tegen kunnen, maar wanneer ze stoppen met het innemen van zuivel, worden ze direct lactose intolerant. Dit geeft mij het gevoel, dat de mens niet is gemaakt om zuivel te nuttigen. Maar er zitten wel veel nuttige voedingsstoffen in zoals calcium, vet, eiwit, vitamine A, B2, B6, B12, C, fosfor, foliumzuur en zink.  Helaas worden deze door het pasteurisatieproces – verhitting van de melk om bacteriën uit te schakelen-  veelal om zeep geholpen. De helft van alle vitamines verdwijnt en vitamine B12 verdwijnt zelfs helemaal uit de melk. Soms wordt dit later weer toegevoegd. De verhitting verandert daarnaast de aminozuren, waardoor de eiwitten in melk veel moeilijker opneembaar worden voor het lichaam. Er komen dus minder eiwitten in het bloed dan ik had verwacht.

Na het pasteurisatieproces worden vaak chemicaliën aan de melk toegevoegd om de smaak te herstellen en geurtjes te verhullen. In magere melk gaat poedermelk, wat schadelijk is vanwege het geoxideerde cholesterol. En dan gaat het alleen nog om het proces van de melk als die al uít de koe is. De niet biologische koe krijgt ook al flink wat troep binnen zoals antibiotica tegen ziekten en groeihormonen voor een hogere melkproductie.

Biologische melk heeft dit niet maar is wel gepasteuriseerd en is daardoor lang niet zo gezond als ik dacht.

Melksuikers

Door het pasteurisatieproces gebeurt er nog iets anders met de melk. De structuur van de lactose verandert waardoor de melksuikers veel sneller in het bloed worden opgenomen. Zo komt het dat melk in verband wordt gebracht met diabetes type 1. Melk wordt in bepaalde studies ook gelinkt aan acne, ADHD, kanker, leukemie en, hoe onverwacht, botontkalking! Hoe meer melk, hoe hoger de kans op osteoporose, vanwege het fosfor gehalte.

Er zijn studies die hebben aangetoond dat kinderen die melk drinken 10 cm langer zijn dan kinderen die geen melk drinken. Ook dat komt door het fosforgehalte in de melk. Fosfor geeft een versterkte lengtegroei, maar wel één met slappe banden en spieren.

Naast teveel fosfor is het niet handig om teveel calcium binnen te krijgen. Een teveel verstoort de opname van ijzer, zink, magnesium en fosfor. Ook kunnen er nierstenen ontstaan en kan de botopbouw in het gedrang komen. Ik houd zelf 300-700 mg calcium per dag aan voor onszelf en de kinderen.

Voedingscentrum

Als ik op de website van het voedingscentrum  kijk, staat er niets slechts over zuivel.  Het is zelfs opgenomen in de schijf van vijf. Ik heb een e-mail gestuurd met de vraag waarom zuivel wordt gepromoot op de ‘eerlijk over eten’ website. Zou het misschien ook economische redenen kunnen hebben? Dat er niet weer een melkplas ontstaat? Het antwoord van het voedingscentrum is dat hun advisering wordt gevormd door de bevindingen van de Gezondheidsraad over zuivel.

De Gezondheidsraad is het onafhankelijke wetenschappelijk adviesorgaan voor regering en parlement. Hier lees je het rapport over zuivel van de Gezondheidsraad. Persoonlijk vind ik dat zuivel hierin niet volledig is onderzocht. Er wordt o.a. gekeken naar bloeddruk, cholesterol, kanker en diabetes 2. Maar diabetes 1, waar het bij melk nu juist om draait, wordt in het rapport niet genoemd. Daarbij staat bij de meeste onderzoeken als conclusie: ‘bewijskracht gering’ of  ‘er is te weinig onderzoek gedaan om hier een uitspraak over te doen’. Dit laatste staat ook als conclusie bij het onderzoek over osteoporose. Ik heb de Gezondheidsraad gebeld en gevraagd of er meer onderzoek op de planning staat en of ze zich ervan bewust zijn dat het voedingscentrum zich op dit dunne onderzoeksrapport moet baseren voor een gedegen advies over zuivel aan alle mensen van dit land. De persvoorlichting antwoordt hierop dat het rapport wel volledig is. In het rapport is namelijk alle beschikbare research van over de hele wereld opgenomen die volgens de Raad wetenschappelijk goed genoeg is.  Ze hebben zelf geen verder onderzoek naar zuivel gepland staan aangezien de Raad zelf geen onderzoeken doet of initieert.

Conclusie voor mij

Dit is hoe ik er nu tegenaan kijk: melk is fijn voor iedereen die alleen drinkend kan consumeren: baby’s. Voor iedereen die kan kauwen, lijken mij andere producten beter voor de dagelijkse vitamines en mineralen. Klik hier om te zien om welke producten het gaat.

Die melksnor bij het ontbijt laten wij voortaan zitten. Ook karnemelk en yoghurt zijn door het verwerkingsproces niet zo gezond als ik dacht. Daarbij is zuivel dus in sommige opzichten zelfs ongezond. Wij hebben in ons gezin besloten om bijna geen zuivel meer in huis te halen. Iets van zuivel willen we er wel in houden, om een lactose intolerantie te voorkomen. We kiezen voor roomboter, bio-geitenkaas, feta en alleen voor dressings: biologische yoghurt. Dat betekent in de praktijk dat we echt gedag zeggen tegen melk en veel van de look-a-likes. Aan melkvervangers blijken ook haken en ogen te zitten.

Melkvervangers

Er zijn veel melkvervangers op de markt. Toch hebben ze allemaal wel wat, waardoor ik ze liever laat staan. Ze bevatten suiker en E-nummers (kokosmelk en ananasmelk), de rijstmelk varianten bevatten arsenicum (zit van nature in rijst en verdwijnt alleen door rijst in veel water te koken), of ze bevatten soja en dat mijd ik liever, in een volgende blog meer daarover. De toegevoegde vitamines en mineralen in deze dranken zijn synthetisch en worden nauwelijks door het lichaam opgenomen. De biologische ongezoete amandelmelk van Provamel, bevat geen rotzooi. Daar betaal je wel 3 euro voor een pak met water en 6,5% amandelen. Veel geld voor weinig  voedingswaarde. Je kunt zelf amandelmelk maken, maar het dagelijks gebruiken van veel amandelen is niet duurzaam voor de aardbol. Voor de productie van 100 gram amandelen is ruim 400 liter water nodig. In het Californische telersgebied is de aarde al zo uitgedroogd dat die 28 cm per jaar inzakt. De enige melkvervanger die echt okay is voor mens en aardbol is biologische havermelk: Oatly.

Calcium

Alleen als melkvervanger in recepten, gaan we havermelk gebruiken. Bij het ontbijt drinken we voortaan gewoon kraanwater. Wel moeten we goed kijken naar onze calcium inname. Het is lastig om per dag voldoende binnen te krijgen zonder zuivel, daarom houden we de bio-geitenkaas, grasroomboter, feta en bio-yoghurt (als dressing en bij sauzen) er wel in.

Feest

Ook zonder zuivel blijft voeding een feest. Klik hier voor het recept van wentelteefjes zonder zuivel, met kokosconfetti en frambozen.

Kijk ook eens bij mijn andere blogs, weetjes en recepten voor meer gezonde voedingsinfo. Zoals ‘Soja of sonee – alles over soja’.

* Wat ik in mijn blogs beschrijf is de zoektocht en keuzes die ik persoonlijk maak in voedselland. Het hoeft natuurlijk niet voor iedereen de beste keus te zijn, haal eruit wat jij wilt!*

-With lof –

Marloes

Bronnen