Mijn goede vriendin Kirsten en ik liepen hongerig en verdwaald in Chinatown, Londen. Het restaurant waar we móesten eten, want spectaculair, bleek onvindbaar en we liepen teleurgesteld één van de aftandse tentjes in, waarmee we omringd leken. De menukaart was plakkerig en enkel in het Chinees, dus we wezen maar wat aan. Het bleek: het lekkerste gerecht ooit! Rijst met hemelse zeewier. De engeltjes van het betere tong-pies-werk moesten ons er wel heen geleid hebben. Hoewel het jaren geleden is, ben ik dit gerecht nooit vergeten en sindsdien dol op het groene zilt.

Ons kabinet moet een soortgelijke ervaring hebben gehad, want in april heeft ze verkondigd om vijf miljoen euro te steken in de zeewierteelt. Dit om de glibberblaadjes een vertrouwd ingrediënt in het dieet van mens en dier in NL te maken. Hoor ik hier: zeewier op de schijf van vijf?

Inmiddels ben ik nieuwsgierig geworden. Wat maakt het zilte groen het nieuwe superfood en wat kan ik er eigenlijk mee?

welke soorten

Zeewier is een losse aanduiding van groepen algen die in zee of brak water leven. De termen ‘algen’ en ‘wieren’ worden vaak door elkaar gebruikt, al zitten de meeste wieren vast aan de zeebodem of aan rotsen.

Zeewier is over het algemeen op te delen in: groen-, bruin-, en roodwier. De meest bekende soorten die gegeten worden zijn: Nori (van de sushi), Royal Kombu (suikerwier), Hijiki (zwart van kleur), Wakame (lijkt in uiterlijk op Kombu), Arame (bruinwier), Dulse (smaakt naar Bacon) en zeesla (groenwier).

Zeekraal, zeekool en lamsoor (= zeeaster) zijn landplanten die op zilte grond leven en zijn geen wieren.

Zeegroente

Grootste drijfveer voor het promoten en onderzoeken van zeewier vanuit de overheid, is de economie. Vanuit dat ministerie wordt het onderzoek in Wageningen naar zeewier en zeewierteelt ook gefinancierd. Vooral de exportmogelijkheden zijn financieel interessant.

Zeewier wordt ook gepromoot vanwege de voedingswaarde. Gezien de voedselschaarste in de wereld, die nog kan toenemen, en verzilting van de aarde worden er graag op tijd maatregelen genomen. Omdat Nederlanders goed zijn in het beheersen van de zee, lijkt het de regering slim om nu in het gezonde product te investeren.

Hoe gezond is zeewier dan? Gedroogd zeewier bevat gemiddeld erg veel calcium (850 mg/100 gram), ijzer (40 mg/100 gram) kalium (7500 mg/100 gram) en eiwit (11,5 gram/100 gram). Vers zeewier bevat ook deze mineralen en eiwitten, alleen in lagere concentraties. Vers zeewier heeft wel meer vezels en veel vitamine B’s (alle behalve B6).

In meer dan de helft van de algen en wieren komt vitamine B12 voor. Dit is echter wel misleidend. Vitamine B12 uit zeewier wordt namelijk niet door het lichaam opgenomen, daardoor wordt het ook wel pseudo-B12 genoemd. Er zit zelfs een groot nadeel aan, de pseudo vitamine B12 kan de opnameweg blokkeren voor de echte B12.

Leuk weetje: In sommige zeewiersoorten (o.a. Wakame) zitten omega-3 vetzuren (goed voor cholesterol, oog- en hersenfunctie). Deze vetzuren komen in vis voor, maar nu weet ik ook hoe ze daar komen: via het eten van omegarijk zeewier. Vissen krijgen het direct binnen door te happen van het zeewier of indirect via het eten van garnaaltjes of beestjes die aan het wier knabbelen.

Met het eten van zeewier krijgt het lichaam veel vitaminen en mineralen binnen. Zeewier geeft daarbij lange tijd een gevuld gevoel, terwijl het best een caloriearm product is (vers: 86 Kcal per 100 gram). Fijne combi:)

Zoals altijd zijn er voordelen en nadelen aan producten. Zo ook bij zeewier. Het bevat veel jodium en logischerwijs, soms ook veel zout. Keukenzout, wat vooral natriumchloride bevat, is wel anders dan het zilte zeewier dat vooral kaliumchloride bevat. Toch blijft het een zoutsoort en krijg ik daar liever niet te veel van binnen.

Grappig genoeg is zeewier niet zó zout als ik in eerste instantie dacht. De meeste wieren hebben namelijk een zoet ‘intern milieu’ en houden dus zout buiten de deur. Het zout dat in het product zit komt vaak van zeewater dat op het bladoppervlak indroogt. Even afspoelen en het meeste zout is weg.

Jodium

Een belangrijk bestanddeel van wieren, welke ik nog niet heb belicht, is jodium. Niet elke wier bevat hoge concentraties, maar in elke wiersoort zit jodium.

Jodium is belangrijk voor de schildklierfunctie en om virussen en bacteriën te weren. Een teveel aan jodium kan echter schadelijk zijn (o.a. hartkloppingen en benauwdheid). Bij een normaal gevarieerd dieet is een teveel aan jodium bijna niet mogelijk. Maar doordat het in hoge gehaltes voorkomt in bepaalde wieren, kunnen bijvoorbeeld kelp-capsules ongezonde hoeveelheden jodium bevatten.

Bruinwieren en roodalgen bevatten het meeste jodium. In de tabel hieronder, zie je hoeveel jodium in welke wier zit.

Soort wier Gemiddeld aantal Mg Jodium per 10 gram gedroogd wier
Bruinwieren (waaronder: kelp, wakame, arame en kombu) 44
Knotswier   9,5
Nori   1,8
Zeesla 1,7

Aan het zuurstof

Hoewel regenwouden met de eer strijken, zijn eigenlijk algen en wieren ‘DE longen’ van onze aardbol. Bomen zijn zeer belangrijk en leveren 1/3 van de zuurstof. 2/3 komt (applaus) uit de zee via de algen (90%) en wieren (10%). Niet voor niets is het zo heerlijk ademhalen aan de kust.

Wier op stal

Wordt zeewier, met zijn hoge calciumgehalte, het nieuwe zuivel? Er herrijzen in ons landje in ieder geval vele zeewierboerderijen. Drie zijn nu al commercieel actief, een tiental is in oprichting. Zij kunnen zich aansluiten bij Stichting Noordzee boerderij, een non-profit organisatie met als doel: het verwezenlijken van een duurzame zeewiersector in Nederland.

Een van de aangesloten bedrijven, die al zeer actief is, is Waddenwier op Texel. Zij werken nauw samen met het ‘Zilt Proefbedrijf’ daar, dat onderzoek doet naar de verzilting van de aarde en de mogelijkheden daarmee. Samen hebben ze een biologische meststof ontwikkeld op basis van zeewier.

Waddenwier kweekt zeewier in zee en op land. Bij deze laatste variant wordt biologisch gekweekt in tanks met hun biologische meststof en een zuiveringsproces voordat het (eventueel vervuilde) zeewater in de tanks komt.

Overigens is de kwaliteit van het water in de Waddenzee, Noordzee en Oosterschelde, waar het zeewier in ons land nu geoogst wordt, in goede conditie. Dit houdt in dat er bij proeven weinig zware metalen worden aangetroffen.

Holland is straks niet alleen bekend van haar Neder-wiet, maar dus ook van het Neder-wier! Doel voor alle partijen is, dat het duurzaam en efficiënt wordt gekweekt en dat het gezond en lekker is.

Een kloddertje groen hier…

Wieren bevatten veel handige inhoudsstoffen. Deze kunnen, door middel van extractie, eruit gehaald worden. Bepaalde stoffen worden gebruikt in cosmetica en in farmaceutische producten. ‘Agar agar’ is gemaakt van zeewier en wordt bijvoorbeeld gebruikt als vervanger van gelatine in recepten.

Uit bruinwieren wordt een slijmerig substantie gehaald: alginaten. Dit zijn de zouten van alginezuur. Daaruit worden extracten vervaardigd die worden gebruikt bij het maken van o.a. ijs en chocomel. Bij de bereiding van (tand)pasta’s en crèmes worden alginaten gebruikt als emulgatoren en stabilisatoren. Alginaten worden ook gebruikt in de papier- en textielindustrie. Ze worden verwerkt tot oplosbare vezels, die dienen als basis voor andere vezels.

In de tandheelkunde worden ze gebruikt om elastische afdrukken van kaken te vervaardigen en bij het maken van gebitsprotheses. Verder krijgen renpaarden zeewierpreparaten om beter te presteren. Meer toepassingen zijn in ontwikkeling.

Eet smakelijk

Zeewier kan als groente gegeten worden of als smaakmaker en decoratie gebruikt worden. Leuk, zo’n upcoming zee-snack-plantje, maar welke potten en pannen trek ik uit de kast om er iets lekkers (lees: kids-proofs) van te maken?

Dit zijn goede toepassingen per soort:

Nori (wordt in NL gekweekt) : Uiteraard om sushi mee te maken, maar rol er ook eens iets anders in zoals Quinoa, peulvruchten of nootjes. Je kunt Nori velletjes ook roosteren in de oven en eten als tussendoortje.

Arame: Arame is een zeer populaire bruinwier in de Japanse keuken. Het heeft een milde, zoetige smaak. Meestal is het te koop in dunne reepjes met een krokante structuur. Arame is een goed zeewier voor ‘beginners’. De smaak is toegankelijk.  Week de Arame in heet water totdat het zacht wordt, koken is niet nodig. Daarna fijn hakken. Heerlijk door een groene salade, of gebakken met ui en wortelen.

Hijiki: Deze bruinwier zeewier oogt zwart en groeit in het wild rond de kusten van Japan, Korea en China. Ze zeggen dat regelmatige consumptie van Hijiki, glanzend, dik, donker haar geeft. Dit wier moet worden geweekt en gehakt voor het koken. Het duurt veel langer dan andere zeewier soorten om het voor te bereiden. Kook het minstens 45 minuten op laag vuur, tot het echt gaar is. De smaak van Hijiki is zout en visachtig. Heerlijk om mee te koken met uien, wortelen en rode pepers. Lekker met mosterd.

Wakame:(groeit wild in de Oosterschelde en wordt daar geoogst): Wakame lijkt erg op Kombu. Wakame is één van de beste vegetarische bronnen van een omega-3 vetzuur. Wakame heeft een delicate smaak en is heerlijk in soepen en salades. Het kan ook goed rauw worden gegeten.

Royal Kombu (wordt in NL gekweekt): Royal Kombu/suikerwier (is geen suiker, eerder een koolhydraat) kent vele toepassingen. Kombu is een natuurlijke smaakversterker met een karakteristieke, vleesachtige smaak. Geroosterd smaakt het naar bacon. Voeg stroken Royal Kombu toe aan een soep of leg wat stukken in het water bij het koken van rijst of aardappelen. Laat de Kombu eerst 30 minuten weken, om zo alle mineralen vrij te laten komen. Gebruik het als wrap bij vis, meng het door andere groenten, rijst, bonen en door stoofpotten. Ook lekker, drink het als thee! Kombu is verkrijgbaar als poeder, korreltjes, kruidenextract, capsules, of als heel stuk wier (soms ook bevroren). Meest voorkomende Royal Kombu is: Laminaria Japonica. Dit wier ondersteunt de schildklierfunctie en staat bekend om zijn vermogen om het lichaam te ontgiften van zware metalen en vrije radicalen.

Dulse zeewier: Dulse (spreek uit als Duls) is een belangrijke bron van vezels. In IJsland is het traditie om het te eten met boter, maar het is ook heerlijk in soepen of door een salade. Dulse is direct uit de verpakking eetbaar als een snelle snack en is aan te raden bij sport of hard studeren. Er zijn Dulse vlokken te koop om te strooien over bijvoorbeeld een salade. Smaakt naar Bacon.

Zeesla (In NL gekweekt): Zeesla kan op zandgrond of in tanks gekweekt worden. Het heeft een frisse en sterke smaak die lijkt op die van zuring. Zeesla kan worden verwerkt in salades, soepen, vis- en vleesgerechten of gekookt met andere groenten. In Wales wordt het wel omschreven als ‘Welsh caviar’. Geinig: Zeesla wordt ook gebruikt in preparaten voor huisverzorging en verwerkt in diervoeding als visvoer.

Hier met dat wier

Zeewier is in een aantal supermarkten verkrijgbaar, in de vorm van Nori om sushi te maken of als zeewiersalade. In natuurvoedingswinkels zijn ook steeds meer soorten te vinden. Toko’s en vishandelaren hebben vaak zeewier in het assortiment. Zeewier kan vers geworden gekocht, gedroogd, ingemaakt of verwerkt in andere producten.

Een winkel die gespecialiseerd is in zeewierproducten is de zeewierwinkel (http://www.zeewierwinkel.nl)

Toekomst muziek

Het zaaien en oogsten van het zilte ‘goud’ is nog niet altijd even gemakkelijk, maar zoals gezegd wordt hier veel mee geëxperimenteerd en onderzoek naar gedaan. In de toekomst zal er steeds meer zeewier in ons land worden gekweekt voor consumptie, cosmetica en farmacie.

Zeewier is erg geschikt als veevoer voor koeien omdat het minder methaanuit­stoot geeft dan bij ander voer. Het zal daar in de toekomst ook voor gebruikt gaan worden.

Stichting Noordzeeboerderij werkt met diverse leden van het Zeewierplatform aan de ontwikkeling van zeewierteelt tussen de windmolens op zee.

Conclusie voor mij

Wat fijn, dat het zilte heerlijks ook nog zo gezond is en in eigen land steeds meer biologisch en duurzaam wordt gekweekt. Okay, misschien niet meteen door élke salade en soep mengen vanwege het nep-B12 en hoge jodium gehalte, maar wekelijks wat zeewier op het menu, lijkt me super.

Bij deze een zeer gemakkelijk recept met zeewier, welke de goedkeuring van het thuisfront helemaal kon wegdragen én ook nog eens helemaal ‘hip and happening is’: Klik hier voor de beschrijving van ‘sushi in a bowl’.

Kijk ook eens bij mijn andere blogs, weetjes en recepten voor nog meer gezonde voedings informatie. Bijvoorbeeld ´Zit dat wel melksnor? Alles over koeienmelk´.

Leuk om te horen wat je van mijn blogs, recepten en weetjes vindt en wat jij eruit haalt! Laat je het weten? Dat kan door te klikken op ‘comment’, onderaan dit/elk artikel.

*Wat ik in mijn blogs beschrijf is de zoektocht en de keuzes die ik persoonlijk maak in voedselland. Het hoeft natuurlijk niet voor iedereen de beste keus te zijn, haal eruit wat jij wilt!*

-With lof-

Marloes

Bronnen

http://www.waddenwier.com

http://www.wikipedia.org

http://noordzeeboerderij.nl

Foto’s: unsplash.com – by Pahala Basuki.

http://www.zeewierwijzer.nl

https://www.natuurwetenschap.be

http://www.zeewier.net

2 comments on “Aan de (z)wier – alles over zeewier”

  1. De Nep B12 heet eigelijk Pseudo B12 en kwam bij laboratorium onderzoek in de 80er jaren aan het licht bij gedroogde zeewieren. In de 90-er jaren bleek bij verder onderzoek dat de verse zeewieren B12 bevatten en dat deze vitamine verandert in pseudo B12 tijdens het droogproces. Wij begonnen in de 90-er jaren als eerste in Nederland met ons Atlantica zeewier concept en kozen daarom direct voor verse zeewier. Sindsdien hebben wij bij de ontwikkeling van onze zeewierproducten altijd met verse ingrediënten gewerkt. Deze producten worden in alle biowinkels, Sligro, Hanos,de Kweker, verkocht op de versafdeling.
    Volgend jaar verschijnt daarover een boek “koken met verse zeewier”.

    • Beste Bert,
      Bedankt voor je reactie. Wordt B12 uit verse zeewier wel door het lichaam opgenomen/gebruikt zoals B12 uit dierlijke producten? Is dat wetenschappelijk bewezen? Heel interessant en dat zou erg fijn zijn!
      -with lof- Marloes

Comments are closed.